Częstotliwość koszenia dobiera się do sposobu użytkowania terenu, roślinności i siedliska, nie jedną liczbą dla całego osiedla. Standardy utrzymania terenów zieleni ZZM (2022) opisują cztery intensywności: od maksymalnie 7-11 koszeń w roku na wysokość 5-10 cm (trawnik gazonowy), przez do 5 koszeń na 8-10 cm, po maksymalnie 3 koszenia nie niżej niż 8-15 cm (ekstensywne) i koszenia biocenotyczne. W proponowanym tutaj podziale osiedla odpowiada to wejściom i placom zabaw, trawnikom w głębi oraz skarpom i terenom rezerwowym. OPZ przetargu TBS Wrocław na lata 2026-2027 przewiduje 7 i 3 koszenia w roku z pokosem usuwanym do kontenerów, a odbiór odpadów z pielęgnacji zieleni zamawia w odrębnych zadaniach tego samego postępowania (oferty łącznie 1 076 053,89 zł brutto). Poniżej: tabela ze standardu, zapisy z przetargu, co potwierdzają listy referencyjne ERWU i propozycja podziału osiedla na strefy do umowy.
Standard miejski zastosowany do osiedla: cztery intensywności
Zeszyt „Murawa” Standardów utrzymania terenów zieleni w miastach (ZZM Wrocław i Kraków, Fundacja Sendzimira, 2022; rozdział Koszenie, sekcje 1.1-1.4 i 2.1-2.4; dokumenty ZZM):
| Intensywność | Gdzie na osiedlu (nasze przypisanie) | Wysokość po koszeniu | Koszenia w roku | Pokos | Terminy wg standardu |
|---|---|---|---|---|---|
| Intensywne (trawnik gazonowy) | wejścia, plac zabaw, trawnik reprezentacyjny przy chodnikach | 5-10 cm, cięcie gładkie, w prostych pasach | maksymalnie 7-11, z możliwością zmniejszenia do 6 zależnie od siedliska i pogody; start przy 8-10 cm trawy | pozostawiony tylko rozdrobniony i wbity w darń, bez grud; inaczej zbiór | przewidywane: IV/V, V/VI, VI/VII, VII/VIII, IX/X |
| Średnio intensywne | trawnik w głębi, między budynkami | 8-10 cm; w wariancie częściowym koszone tylko pola widoczności i pasy do 1,5 m przy ciągach, nie niżej niż 8-10 cm | do 5 (np. 3 całości i do 2 częściowych) | zbierany wraz z koszeniem | okres IV-X |
| Ekstensywne | skarpy, pas przy parkingu, teren rezerwowy | nie niżej niż 8-15 cm; zaleca się zostawiać około 10-20 % obszaru niekoszone, co roku inną część | do 3, optymalnie 2; możliwy wariant: jedno koszenie całości i do 3 koszeń częściowych | zbierany wraz z koszeniem | przewidywane: po 15 VI, VIII, IX/X |
| Biocenotyczne: łąka (od drugiego roku użytkowania) | łąka kwietna | 12-15 cm; zaleca się zostawiać około 10-20 % niekoszone, rotacyjnie | do 2 | pozostawiony do wysiewu nasion, potem zebrany | VI-VII i IX |
| Biocenotyczne: ziołorośla | pasy pod ogrodzeniem, przy zaroślach | 20-30 cm | do 2 | zaleca się zbiór; pozostawienie dozwolone | VI-VII i IX |
| Biocenotyczne: korytarze ekologiczne | pasy przy zaroślach, granice terenu | 20-30 cm | zaniechać albo do 1 | zaleca się zbiór; pozostawienie dozwolone | terminy jak dla łąk |
Trzy zasady standardu do uwzględnienia w umowie:
- Przy koszeniu intensywnym pozostawiony pokos nie może zalegać na powierzchni ani tworzyć grud. Standard dopuszcza koszenie z pozostawieniem rozdrobnionego, wbitego w trawnik pokosu; jeśli efekt jest inny, koszenie ma być ze zbiorem. Na łąkach pokos zostaje do wysiewu nasion i potem jest zbierany; przy ziołoroślach i korytarzach standard zaleca zbiór, ale dopuszcza pozostawienie (przypis: pozostawiony pokos użyźnia glebę i promuje szybko rosnące gatunki); na nieużytkach mulczowanie tylko wtedy, gdy zbiór nie jest możliwy.
- Koszenie w okresie suszy jest niedozwolone, a wykonawca uwzględnia prognozy; szczegóły i dane z Wrocławia: koszt podlewania i klauzula pogodowa.
- Zakończenie blaszek liściowych jest kryterium odbioru (sekcja 6): w standardzie intensywnym cięcie gładkie, w średnio intensywnym dopuszczalne lekko poszarpane, w żadnym standardzie nie są dopuszczalne postrzępione (rys. 3.11 standardu). Standard zabrania też zbierania i transportu pokosu w workach plastikowych; pokos ma jechać luzem, pod plandeką lub siatką (sekcja 4).
Co wynika z przetargu TBS Wrocław 2026-2027
OPZ postępowania BZP.360.21.2025 (dokumenty):
| Zapis | Treść | Źródło |
|---|---|---|
| Częstotliwość | koszenie 7 razy w roku dla 69 pozycji lokalizacji i 3 razy dla dwóch dużych terenów (2 929 m² i 6 378 m²), „z uwzględnieniem warunków pogodowych i potrzeb estetycznych” | OPZ Zad. 1 pkt 15-16 |
| Pokos | usuwany do podstawionych kontenerów lub worków; wykonawca składa do 10. dnia miesiąca harmonogram prac na miesiąc następny, na jego podstawie zamawiający zamawia kontenery lub worki w Ekosystemie | OPZ pkt 15; umowa § 2 ust. 6 |
| Odbiór odpadów z pielęgnacji | odrębne zadania nr 3 i 4 tego samego postępowania (odbiór, transport i zagospodarowanie odpadów biodegradowalnych z koszenia oraz z cięć żywopłotów, drzew i krzewów): jedyne oferty 517 774,03 zł (zadanie 3, budżet 501 579,90 zł, +3,2 %) i 558 279,86 zł brutto (zadanie 4, budżet 476 343,80 zł, +17,2 %); łącznie 1 076 053,89 zł | informacja z otwarcia ofert 17.12.2025 ze sprostowaniem |
| Sposób koszenia | bez wyrywania roślin; zamiatanie alejek i chodników od razu po koszeniu, bez dmuchaw spalinowych; zakaz podkaszania bryły korzeniowej drzew; osłona zaparkowanych aut | OPZ pkt 20 |
| Susza i pogoda | przy długotrwałych upałach ograniczenie koszeń wg wytycznych miejskiego planu adaptacji do zmian klimatu; zmiana harmonogramu lub częstotliwości po uzgodnieniu z zamawiającym; przy mniejszej liczbie koszeń inne uzgodnione prace | OPZ pkt 17-19 |
Wniosek: w modelu TBS pielęgnacja (cena oferty na zadanie 1: 900 219,88 zł brutto, miesięczne wynagrodzenie ryczałtowe wg § 5 wzoru umowy) i odbiór odpadów z pielęgnacji (zadania 3 i 4, rozliczane za faktycznie odebrane kontenery według stawek jednostkowych, § 7 wzoru umowy) mają odrębne wzory umów; zakresy lokalizacji w dużej części się pokrywają, ale zadanie 3 nie wymienia pozycji 71 z zadania 1. Wspólnota, która wpisuje do umowy „pokos wywożony”, płaci za transport i zagospodarowanie w cenie cyklu albo osobno. Dopuszczenie mulczowania w strefie intensywnej może ograniczyć ilość pokosu do odbioru, ale nie usuwa odpadów z innych prac i stref, a wpływ na cenę zależy od rzeczywistego zakresu i sposobu rozliczenia. Z łącznych cen ofert nie można wyodrębnić ceny samego koszenia za m² ani różnicy kosztu między zbiorem a mulczowaniem; to trzeba sprawdzić w ofertach na własny obmiar.
Co potwierdzają dokumenty realizacji ERWU
- Integrum Management, 2020: koszenie trawników wraz z usuwaniem odrostów przykorzennych drzew, likwidacja kretowisk przez ściągnięcie nadmiaru ziemi, usuwanie zanieczyszczeń z trawników, dosiewanie, spulchnianie podłoża, renowacja trawników. List potwierdza, że koszenie było jednym z kilku wykonywanych zabiegów pielęgnacji trawnika.
- TBS Wygodne Mieszkanie, Bema 5a: referencja z 2017 r. potwierdza wykonanie 600 m² trawników, referencja z 2020 r. obsługę zieleni na tym samym obiekcie.
Listy nie podają liczby koszeń ani sposobu zagospodarowania pokosu. Skany: sekcja Referencje na stronie obsługi zieleni.
Podział osiedla na strefy do umowy (propozycja opracowana na potrzeby tego tekstu)
| Strefa | Odpowiednik w standardzie | Co wpisać do umowy | Jak odebrać |
|---|---|---|---|
| A: wejścia, plac zabaw, pas przy chodnikach | intensywne | 7-9 koszeń (propozycja do uzgodnienia; standard: do 7-11), start przy 8-10 cm, wysokość 5-10 cm; mulczowanie dopuszczone tylko przy rozdrobnieniu bez grud, inaczej zbiór; chodniki czyszczone na bieżąco, ze ściętej trawy od razu po koszeniu | linijka w 3 punktach (propozycja), oględziny końcówek źdźbeł, brak pokosu na nawierzchni |
| B: trawnik w głębi | średnio intensywne | do 5 koszeń, 8-10 cm, pokos zbierany | wysokość, brak grud |
| C: skarpy, parking, teren rezerwowy | ekstensywne | 2-3 koszenia (propozycja; standard: do 3, optymalnie 2), nie niżej niż 8-15 cm, około 10-20 % zostaje niekoszone rotacyjnie (w umowie jako obowiązek), pokos zbierany | mapa strefy niekoszonej z datą |
| D: łąka kwietna (od drugiego roku, jeśli jest) | biocenotyczne | do 2 koszeń (VI-VII, IX), 12-15 cm, pokos zebrany po wysiewie | termin i wysokość |
Powierzchnie stref wpisuje zarządca z mapy osiedla; formularz zakresu i porównania ofert: wzór zakresu obsługi zieleni. Karta odbioru: karta kontroli prac w zieleni.
Mulczować czy zbierać: decyzja według standardu, nie według ceny
| Warunek | Standard ZZM | Konsekwencja w umowie |
|---|---|---|
| Strefa intensywna, rozdrobniony pokos wbija się w darń bez grud | pozostawienie dopuszczone (sekcja 1.1) | mniej pokosu do odbioru; odbiór po jakości rozdrobnienia |
| Strefa intensywna, efekt rozdrobnienia niewłaściwy (grudy, pokos na powierzchni) | koszenie ze zbiorem (sekcja 1.1) | wywóz w kontenerze lub luzem pod plandeką; koszt w cenie cyklu albo osobno |
| Opady i czas bezpośrednio po nich | nie kosić (sekcja 2) | przesunięcie terminu, nie zmiana sposobu |
| Strefa średnio intensywna, ekstensywna, pasy drogowe | zbiór wraz z koszeniem (sekcje 1.2-1.3, 1.4.4) | jw. |
| Łąka | pokos zostaje do wysiewu nasion, potem zbiór (sekcja 1.4.1) | termin zbioru w umowie |
| Ziołorośla, korytarze ekologiczne | zaleca się zbiór, pozostawienie dozwolone (sekcja 1.4.2) | decyzja zapisana w umowie |
| Nieużytki | zbiór, a gdy niemożliwy, mulczowanie (sekcja 1.4.3) | jw. |
Czego ten tekst nie rozstrzyga
- Nie podaje ceny koszenia za m² ani różnicy w cenie między mulczowaniem a wywozem; przetarg TBS jest ryczałtem, a odbiór biomasy dotyczy innego zakresu niż pielęgnacja.
- Nie mówi, czy rzadsze koszenie „niszczy trawnik”: standard przewiduje trawniki koszone 2-3 razy w roku jako pełnoprawną kategorię, pod warunkiem wyższego cięcia i zbioru pokosu.
- Nie zastępuje mapy osiedla; podział na strefy trzeba zrobić w terenie, z uwzględnieniem drzew i roślin cebulowych, których standard każe nie kosić do zaschnięcia liści.
FAQ
Jak często kosić trawnik na osiedlu?
Według standardu ZZM: maksymalnie 7-11 razy w roku dla trawnika gazonowego (wysokość 5-10 cm, start, gdy trawa ma 8-10 cm), do 5 razy przy koszeniu średnio intensywnym (8-10 cm), do 3 razy, optymalnie 2, przy ekstensywnym (nie niżej niż 8-15 cm); w proponowanym tu podziale to odpowiednio wejścia i place zabaw, trawniki w głębi oraz skarpy. OPZ przetargu TBS Wrocław na lata 2026-2027 przewiduje w zadaniu 1 siedem koszeń dla pozycji 1-69 i trzy dla pozycji 70-71, a w zadaniu 2 analogicznie.
Czy zostawiać pokos na trawniku?
Na trawniku intensywnym tylko wtedy, gdy rozdrobniony pokos wbija się w darń bez grud; przy koszeniu średnio intensywnym, ekstensywnym i w pasach drogowych standard każe go zbierać wraz z koszeniem; na łąkach zostaje do wysiewu nasion i potem jest zbierany; przy ziołoroślach i korytarzach pozostawienie jest dozwolone, a na nieużytkach mulczowanie stosuje się, gdy zbiór nie jest możliwy. Pozostawiony pokos użyźnia glebę i sprzyja szybko rosnącym gatunkom.